De tweede puberteit: wat niemand je vertelt over moeder worden

De matre-wat? Waarschijnlijk heb je nog nooit van de matrecentie gehoord. De term bestaat al vijftig jaar, maar er wordt pas sinds kort meer aandacht aan besteed in onder andere wetenschappelijk onderzoek. Het is net als de adolescentie een overgangsfase – niet van kind naar volwassene maar van vrouw naar moeder. Je lijf, je hormonen, je leven en je identiteit veranderen allemaal. Tegelijk. Het gevoel dat je jezelf een beetje kwijt bent of helemaal opnieuw moet uitvinden, is dus niet vreemd. Sterker nog: het is een normale fase van je ontwikkeling. De matrecentie hoort onlosmakelijk bij het moederschap.

Ontzwangeren? De matrecentie is veel meer dan dat

We worden in Nederland heel goed voorbereid op de bevalling, maar daarna? Vaak hoor je mensen praten over ontzwangeren, maar wat nieuwe moeders meemaken gaat veel verder. Dorien Yassa is GZ-psycholoog met een praktijk gespecialiseerd in het moederschap: ‘We vinden het heel normaal dat pubers jaren nodig hebben om hun identiteit te ontwikkelen, maar moeders krijgen een paar maanden om te wennen aan de nieuwe situatie. Daarna gaan ze vaak weer aan het werk.’ Dorien ziet vrouwen soms echt vastlopen, omdat ze zich niet realiseren dat ze middenin een grote transformatie zitten. ‘De meeste vrouwen zijn zich totaal niet bewust van wat ze doormaken, ook omdat er nog zo weinig aandacht voor de matrecentie is.’ 

“We vinden het heel normaal dat pubers jaren nodig hebben om hun identiteit te ontwikkelen, maar moeders krijgen een paar maanden om te wennen aan de nieuwe situatie.”

Natuurlijk proces dat hoort bij het moederschap

Als het om herstel van een zwangerschap gaat, hoor je regelmatig dat het ‘negen maanden op en negen maanden af’ is. Daarmee wordt bedoeld dat het herstel net zolang duurt als de zwangerschap zelf. Dorien Yassa: ‘Dat is nogal een achterhaald concept. Als je negen maanden na de bevalling nog niet “de oude” bent, loop je echt niet achter de feiten aan.’ Integendeel, vertelt ze. Je doorloopt een natuurlijk proces dat zeker nog één, maar misschien zelfs wel meer dan twee jaar kan duren. Je leven wordt nooit meer hetzelfde en dat hoeft ook niet.

Wat verandert er allemaal tijdens de matrecentie?

• Om te beginnen de lichamelijke kant van het proces. Tijdens de zwangerschap kreeg je lichaam een nieuwe functie en daarmee een nieuw uiterlijk. Na de bevalling volgt een periode van herstel en in veel gevallen het geven van borstvoeding, met alle hormonale schommelingen die daarbij horen. 

• Dan zijn er de emotionele veranderingen. Opeens heb je de verantwoordelijkheid voor een piepkleine baby die zich razendsnel ontwikkelt tot dreumes en daarna peuter. Dat kan nogal wat onzekerheid en spanning veroorzaken. 

• En vlak ook zeker je brein niet uit. Of tenminste, soms is het haast alsof je hersenen uitstaan. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat je brein tijdens de zwangerschap als het ware geherprogrammeerd wordt – en sommige van die veranderingen zijn blijvend. Je hersenen maken zich klaar voor het moederschap en helpen je bij het hechten aan en zorgen voor je kind.  

• Tenslotte gebeurt er van alles op sociaal gebied. De relatie met je partner verandert, er is minder tijd voor vriendschappen, hobby’s, sport, misschien ga je van fulltime naar parttime werk. Je dagelijks leven ziet er totaal anders uit en het kan best even duren voordat je daar een nieuwe balans in vindt. 

Wie jij bent als moeder

Herken je de vrouw die je vroeger was niet terug in de moeder die je bent geworden? Volgens Dorien Yassa is het heel normaal om af en toe flink uit je slof te schieten of gefrustreerd te raken. Weleens gehoord van mom rage? Dat is een combinatie van ingehouden stress en je eigen onvervulde behoeften. Je probeert werk, kinderen, het huishouden en een sociaal leven te combineren – dat is nogal wat. Boos worden voelt voor veel moeders als falen, waardoor er ook nog schuldgevoelens bijkomen. Maar als er te weinig ruimte is voor je eigen behoeften, zoals voldoende slaap en tijd voor jezelf, dan wordt het knap lastig om te dealen met je emoties.

Nee-zeggen als selfcare

In die emoties ligt wel de route terug naar jezelf. Dorien Yassa: ‘Er zit altijd iets onder. Zo staat boosheid voor een tekort aan grenzen, angst kun je zien als je kompas: het toont wat écht belangrijk voor je is. Gebruik je gevoel om te ontdekken wat je nodig hebt.’ In dat kader heeft Dorien nog een goede tip: zeg vaker ‘nee’. Nee-zeggen is een belangrijke vorm van selfcare en dat heb je in deze fase echt nodig. Als je te moe bent of geen zin hebt om af te spreken, mag je er gewoon voor kiezen om het niet te doen. En voor alle vrouwen die zich afvragen waar hun vroegere ‘ik’ is gebleven… Je leven wordt nooit meer zoals voor de kinderen, maar je kunt jezelf wel degelijk weer terugvinden. Net als je kindje, groei je als mens en moeder ook in jouw nieuwe rol.